Karikatürlerle alevlerin ne alakası var?
Karikatürlerin bazen kalın raporlardan daha isabetli teşhis koyduğu söylenir. Yıllardan beri Apaçık Radyo’da devam eden Haftanın Karikatürleri de tam olarak bunu yapıyor. İzel Rozental, dünyanın dört bir yanından karikatürleri bir araya getirirken, yalnızca çizgilere değil; o çizgilerin anlattığı siyasete, iklim krizine, savaşlara, göçe ve gündemin absürtlüğüne de bakıyor. Bazen tek bir kare, haftalarca konuşulan bir tartışmayı birkaç saniyede özetliyor; bazen de gülerken insanın boğazına bir düğüm bırakıyor.
Haftanın Karikatürleri’nin bu haftaki seçkisinde sıcak hava dalgaları, dev orman yangınları ve göç krizleri başrolde. Bir karikatürde mültecileri yutmaya hazırlanan dev bir dalga, bir diğerinde Avrupa’nın dikenli telleri, başka birinde ise alevler arasında kamp yapan talihsiz bir çizer... İklim krizi burada yalnızca termometrede yükselen birkaç derece olarak sunulmuyor; sınır politikalarından enerji şirketlerine kadar uzanan büyük bir hikâyenin fonu hâline geliyor.
Hiçbir iklim hikâyesi münferit değil.
Hiçbir çevre mücadelesi, hiçbir yangın ve hiçbir iklim hikâyesi münferit değil; hepsi aynı büyük tablonun parçaları.
Haftanın Karikatürleri’nin son bölümünde Can Baytak’ın orman yangınlarına bambaşka bir açıdan bakan karikatürü en dikkat çeken karikatür oluyor. Baytak, aynı yangını iki farklı sinema perdesinde gösteriyor. Dev IMAX karesinde kaçan hayvanları, yanan evleri, göğe yükselen alevleri ve felaketin bütün boyutunu görürken; küçük kadrajda geriye yalnızca birkaç ağaç ve uzaktaki bir alev kalıyor. Espri çok basit ama etkisi büyük: Mesele bazen neye baktığımız değil, ne kadarını görebildiğimiz.
İklim krizini anlamak için bazen daha büyük bir perdeye ihtiyaç var. Can Baytak, yangınların yalnızca birkaç ağacı değil, yaşamı, ekosistemleri ve geleceği yaktığını; dar kadrajların ise gerçeğin büyük kısmını görünmez kıldığını tek kareyle anlatıyor. İyi bir karikatürün yaptığı tam da bu: Az çizgiyle büyük resmi göstermek.
